Astronomio · Astronomia tipo
Glacia giganta planedo
Glacia giganta planedo estas masiva ĉiela korpo ĉefe konsistanta el akvo, metano kaj amoniako, kun diferencigita interna strukturo kaj kompleksa atmosfero.
Difino
Glacia giganta planedo estas tipo de masiva planedo kies kunmetaĵo estas dominata de volatilaj kombinaĵoj kiel akvo, metano kaj amoniako. Male al gasgigantoj, ĉi tiuj planedoj enhavas pli grandan kvanton da ĉi tiuj komponantoj en glacia aŭ fluida formo, kvankam hidrogeno kaj heliumo ankaŭ ĉeestas. Ili ne havas klare difinitan solidan surfacon. [S2] [S3]
Interna strukturo
Modeloj de Urano kaj Neptuno kombinas hidrogen-heliuman envolvaĵon kun pli pezaj materialoj, inkluzive de rokoj kaj kombinaĵoj nomataj «glacioj» en planedoscienco. Profunde interne, temperaturo kaj premo estas altaj: tiuj materialoj ne nepre estas frostigitaj, kaj ilia distribuo restas necerta. [S1] [S2] [S3]
Atmosfero kaj dinamiko
La atmosfero de glaciaj gigantoj enhavas ĉefe hidrogenon kaj heliumon, kun iom da metano, kiu sorbas ruĝan lumon kaj donas al ili bluan aŭ bluverdan nuancon. La ventoj estas fortaj: ĝis 900 km/h sur Urano kaj pli ol 2 000 km/h sur Neptuno, la plej rapidaj en la Sunsistemo. Ŝtormoj aperas kaj malaperas, kiel la Granda Malhela Makulo observita sur Neptuno en 1989. [S2] [S3]
Evoluo kaj formiĝo
Studo de 2016 indikas, ke Neptun-masaj planedoj eble estas la plej ofta tipo de planedo formiĝanta en la foraj, glaciaj regionoj de planedaj sistemoj, preter la neĝolinio. Ilia historio povas inkluzivi kaptojn: la retroira orbito de Tritono, la plej granda luno de Neptuno, sugestas, ke ĝi estis kaptita. [S1] [S3]
Diferencoj kun aliaj planedoj
Male al teraj planedoj, glaciaj gigantoj ne havas solidan surfacon: ilia atmosfero iom post iom transiras en tavolon de glacia fluidaĵo ĉirkaŭanta rokan kernon. Pli ol 80 % de ilia maso konsistas el tiu varma, densa fluidaĵo el akvo, metano kaj amoniako. Neptuno havas ĉirkaŭ kvaroble la radiuson de la Tero kaj preskaŭ 17-oble ĝian mason. [S1] [S2] [S3]
Kontrolfontoj
- NASA — Neptun-similaj planedoj — 2026-11-16
- NASA — Urano: faktoj — 2026-11-16
- NASA — Neptuno: faktoj — 2026-11-16