Histoire & Art Transfaka grafeo

Astronomio · Astronomia tipo

Nana stelo

Astronomio · Astronomia tipo

Nana stelo

Nana stelo estas tipo de stelo kun malgranda grando kaj lumo, kiu apartenas al la plej longaj aŭ finaj fazoj de stela evoluo, kun tre diversaj strukturaj trajtoj.

Difino

«Nano» havas plurajn signifojn. Ĉefsekvenca nano estas stelo nutrata de fuzio; blanka nano estas stela restaĵo. Bruna nano estas substela objekto, ne stelo daŭriganta hidrogenan fuzion.

Tipoj kaj strukturo

Tre malaltmasaj ruĝaj nanoj estas plene konvektaj. Blankajn nanojn subtenas ĉefe la degenera premo de elektronoj. Iuj brunaj nanoj povas dum limigita tempo fuzi deŭterion, malgraŭ manko de daŭra hidrogena fuzio.

Funkcio kaj konduto

Ruĝaj nanoj bruligas hidrogenon malrapide kaj stabile, donante al ili tre longan vivon. Blankaj nanoj ne plu produktas energion sed elsendas restan varmoradiadon. Brunaj nanoj emisias malforte en la infraruĝa spektro pro sia interna varmeco. Gravitacia stabileco estas subtenata aŭ per fuziaj procezoj (ruĝaj nanoj), aŭ per kvantuma degenera premo (blankaj kaj brunaj nanoj).

Evoluo

Stelo povas fariĝi blanka nano ĉe sia vivo-fino se ĝia komenca maso estas modera. Ruĝaj nanoj evoluas tre malrapide kaj ankoraŭ ne atingis finajn stadiojn observeblajn en la nuna universo. Brunaj nanoj ne spertas signifan stelan evoluon sed malrapide malvarmiĝas. La vivo-ciklo de nana stelo dependas de ĝia komenca maso kaj la internaj subtenaj mekanismoj.

Limoj kaj distingoj

La termino "nana stelo" ne estas unueca kaj enhavas diversspecajn objektojn. Ĝi ne indikas unikan klason sed funkcia kategorio bazita sur maso, lumo kaj evolua konduto. Iuj steloj povas ŝanĝi klasifikon dum sia vivo. La limo inter masiva planedo, bruna nano kaj stelo povas esti neklara, precipe por substelaj objektoj.

Vidu ankaŭ

Karbono · Oksigeno · Suno