Astronomio · Korpotipo
Stelo
Stelo estas plasma astro tenata kune de gravito. Dum la ĉefsekvenco, ĝia energio devenas de la fuzio de hidrogenaj kernoj en heliumon.
Difino
Stelo estas sfero el plasmo tenata de sia propra gravito, kies centra temperaturo permesas nuklean fuzion de atomkernoj. Ĝi eligas elektromagnetan radiadon, precipe videblan lumon, el la energio generita de tiuj internaj reagoj. Steloj ne estas solidaj objektoj, sed gasaj amasoj en dinamika ekvilibro.
Strukturo
Energio transportiĝas per radiado kaj konvekto. La amplekso kaj ordo de radiadaj kaj konvektaj regionoj dependas de maso kaj evolua stadio: ne ĉiuj steloj havas la internan strukturon de la Suno.
Funkciado
La funkciado de stelo baziĝas sur ekvilibro inter la termika premo el nuklea fuzio kaj la gravita forto, kiu strebas al kolapso. En la kerno, malpezaj atomoj kiel hidrogeno fuzias por formi pli pezajn elementojn, produktante energion en formo de fotonoj. Tiu procezo ankaŭ liberigas neŭtrinojn kaj konservas la stabilecon de la stelo dum ekzistas fuelo.
Evoluo
Steloj sekvas vivociklon determinatan de ilia komenca maso. Ili naskiĝas el molekulaj nuboj, evoluas kiel ĉefsekvencaj steloj, poste ŝanĝiĝas laŭ sia maso: kelkaj fariĝas ruĝaj gigantoj aŭ supergigantoj, aliaj finiĝas kiel blankaj nanoj, neŭtronaj steloj aŭ nigraj truoj. Ilia konsisto kaj dinamiko evoluas laŭ la elĉerpiĝo de nuklea fuelo kaj ŝanĝoj en interna ekvilibro.
Variaĵeco kaj klasifiko
Steloj diferenciĝas laŭ maso, surfaca temperaturo, lumeleco kaj kemia konsisto. Ili estas klasifikitaj per spektraj tipoj (O, B, A, F, G, K, M) laŭ sia lumspektro. Iuj steloj montras naturan variaĵecon (ekbriloj, pulsadoj, duopa sistemo), kio influas ilian lumemision aŭ orbitaĵon.