Histoire & Art Transfaka grafeo

Astronomio · Astronomia tipo

Glacia luno

Astronomio · Astronomia tipo

Glacia luno

Glacia luno estas natura satelito kies surfaco estas dominata de glacio, ofte asociita kun interna oceano, fendoj kaj ebla kriovulkanisma agado.

Difino

Ĉi tie glacia luno signifas naturan sateliton, kies surfaco estas ĉefe el akva glacio. Eŭropo, luno de Jupitero, estas ekzemplo: ĝia surfaco, pli hela ol tiu de la Luno, estas trakurata de ruĝecbrunaj fendoj. [S1]

Strukturo

Eŭropo verŝajne havas feran kernon, rokan mantelon kaj salakvan oceanon 60 ĝis 150 km profundan sub glacia ŝelo verŝajne 15 ĝis 25 km dika; la ekzisto de tiu oceano ankoraŭ atendas konfirmon. Gravitaj mezuroj de Enkelado, luno de Saturno, sugestas oceanon ĉirkaŭ 10 km profundan sub 30 ĝis 40 km da glacio, super pora roka kerno. [S1] [S3]

Surfaco

Kelkaj fendoj de Eŭropo formas krestojn centojn da metroj altajn, kaj la malofteco de grandaj trafokrateroj indikas junan surfacon, ne pli ol 40 ĝis 90 milionojn da jaroj aĝan. Ĉe la suda poluso de Enkelado ŝprucas el tepidaj fendoj plumo de akva glacio kaj vaporo, saloj kaj organikaj materialoj. [S1] [S3]

Interna funkciado

Sub la krusto oceano povas resti likva danke al interna varmo. Sur Eŭropo la tajda fleksiĝo verŝajne kreas la surfacajn fendojn; en la grandaj lunoj de Urano varmo liberigita de la roka mantelo, precipe per radioaktiva disfalo, povus konservi oceanojn. [S1] [S2]

Evoluo

Glacia luno povas frostiĝi, se ĝi perdas sian varmon tro rapide: Mirando, malgranda luno de Urano, havas freŝajn surfacajn formojn, kiuj sugestas iaman oceanon, sed ĝi verŝajne estas nun frosta. Sur Eŭropo la surfaco eble kolapsis super lensoformaj lagoj kaptitaj en la glacio, formante kaosajn terenojn. Glaciaj lunoj tiel evoluas laŭ sia varmobilanco. [S1] [S2]

Limigoj

La distanco al la stelo ne sufiĉas por determini, ĉu interna oceano frostiĝas: eĉ ĉirkaŭ Urano, malproksime de la Suno, kvar grandaj lunoj eble havas tian. La interna varmo, la izolado per glacio kaj la ĉeesto de amoniako aŭ saloj, kiuj agas kiel kontraŭfrostiloj, ĉiuj rolas en la varmobilanco. [S2]

Kontrolfontoj