Histoire & Art Transfaka grafeo

Astronomio · Korpotipo

Asteroido

Astronomio · Korpotipo

Asteroido

Asteroido estas malgranda roka, foje metala korpo orbitanta ĉirkaŭ stelo; en la Sunsistemo asteroidoj estas restaĵoj de la formiĝo de la planedoj, plej ofte neregulformaj.

Difino

Asteroido estas malgranda roka, foje metala korpo orbitanta ĉirkaŭ stelo. En la Sunsistemo asteroidoj estas restaĵoj de la formiĝo de la sistemo antaŭ ĉirkaŭ 4,6 miliardoj da jaroj; oni nomas ilin ankaŭ malgrandaj planedoj. Plej multaj estas neregulformaj, kelkaj estas preskaŭ rondaj, kaj ilia surfaco ofte estas plena de krateroj. [S1]

Strukturo

Ilia konsisto varias. La plej oftaj, C-tipaj, estas malhelaj kaj verŝajne konsistas el argiloj kaj silikataj rokoj; S-tipaj konsistas el silikatoj kaj fero-nikelo, kaj M-tipaj estas metalaj (fero-nikelo). Ne ĉiuj estas kompaktaj blokoj: la asteroido Itokawa, esplorita de la sondilo Hayabusa, eble konsistas el rekunigitaj fragmentoj de la interno de pli granda asteroido. [S1] [S3]

Distribuo

Asteroidoj koncentriĝas en certaj regionoj de la stelsistemo. En la Sunsistemo plej multaj orbitas en la ĉefa zono inter Marso kaj Jupitero, kiu laŭtakse enhavas 1,1 ĝis 1,9 milionojn da asteroidoj pli grandaj ol 1 km. Trojanoj kunhavas la orbiton de pli granda planedo kaj grupiĝas ĉe la punktoj de Lagrange L4 kaj L5; preskaŭteraj asteroidoj havas orbitojn, kiuj pasas proksime al tiu de la Tero. [S1]

Origino kaj evoluo

Asteroidoj estas restaĵoj de la formiĝo de la Sunsistemo. Frue en ĝia historio, la gravito de la ĵus formiĝinta Jupitero ĉesigis la formiĝon de planedaj korpoj en la asteroida zono, malhelpante la aperon de planedo, kaj kaŭzis koliziojn, kiuj disrompis la malgrandajn korpojn. [S1]

Funkcio en sistemo

Asteroidoj rolas en la evoluo de la stelsistemo: iliaj trafoj fosas kraterojn sur planedoj kaj lunoj. Sur la Tero, la kratero Barringer en Arizono formiĝis antaŭ ĉirkaŭ 50 000 jaroj, kaj la plej multaj sciencistoj ligas la trafon de Chicxulub, antaŭ ĉirkaŭ 65 milionoj da jaroj, al la formorto de la dinosaŭroj. Pli ol 150 asteroidoj mem havas malgrandan lunon. [S1]

Limoj kaj klasifiko

La limo inter asteroidoj kaj kometoj ne estas absoluta: kelkaj objektoj de la ĉefa zono, nomataj aktivaj asteroidoj aŭ ĉefzonaj kometoj, eligas polvon kaj gason, dum ili sekvas preskaŭ cirklajn orbitojn inter la asteroidoj. [S2]

Vidu ankaŭ

Stelo

Kontrolfontoj